مسابقه دانش آموزی نور- گرامیداشت ابن رزاز جَزَری

دبیرخانه جایزه بین‌المللی مصطفی (ص)،دوره سوم مسابقه دانش آموزی نور گرامیداشت ابن رزاز جَزَری را دی ماه 1396 با هدف ساخت فیلم‌های علمی 60 ثانیه ای در بین دانش‌آموزان و مراکز آموزشی و پژوهش سراها برگزار می کند.
اجرای مسابقه و پشتیبانی علمی و فنی آن بر عهده شرکت فن‌آموز است.


موضوع مسابقه :

الف - ساخت سازوکارهای (مکانیزم‌های) حرکتی
ب - آزمایش هایی در مباحث مختلف مکانیک

راهنمای علمی: همانند سال گذشته، صدها فیلم در محدوده علمی مسابقه ارائه خواهد شد. فیلمهای راهنمای علمی پیرامون موضوعات: ماشین های ساده و مکانیزمهای حرکتی، اصطکاک ، ایستایی، مرکز جرم، استاتیک، اینرسی، حرکت دورانی، نیروهای جانب مرکز،حرکت پرتابی، قوانین نیوتن، گرانش، فنر، تکانه، انرژی مکانیکی و تبدیل های آن، آونگ ها، فشار و شناوری، فشاردر جامدات، مایعات، گازها، قانون برنولی، سیالات، نوسان، تشدید، امواج مکانیکی و . . . می باشد.


جوایز مسابقه


• معادل ارزش ۱۰۰ سکه بهار آزادی به ۱۰۰ اثر برتر دانش آموزی
• اهدای تجهیزات علمی و آزمایشگاهی به پژوهشسراها و مدارس با مشارکت برتر



• مهلت ارسال آثار: 31 اردیبهشت ماه 1397
• جهت ثبت نام و شرکت در مسابقه با تشکیل گروه های دو یا سه نفره دانش آموزی به منوی ثبت نام مراجعه نمایید.
• معیارهای ارزیابی و شرایط داوری در منوهای مربوطه در سایت قابل دسترسی است.



کانال مسابقه دانش آموزی نور MosabegheNoor@


الجزری: نابغه مکانیک

شیخ الرییس بدیع الزمان ابوالعز ابن اسماعیل ابن الرزاز الجزری(1136-1206) مشهورترین مهندس مکانیک مسلمان عرب زبان زمان خودش در حدود 800 سال پیش بوده است. وی که در دیار بکر(در کشور ترکیه) در قرن ششم هجری می زیسته است، تکنولوژی اسلامی را به طور برجسته ای مطرح کرد.


او به سبب محل تولدش که الجزایر بود، به الجزری مشهور شد. در سال 1206 کتاب مشهورش را به نام " الجامع بین العلم و العمل النافع فی صناعة الحیل" در زمینه مکانیک به زبان عربی تمام کرد. این کتاب، مهمترین رساله اسلامی در مهندسی مکانیک و یک اثر خلاقانه در تاریخ تکنولوژی می باشد و در باره اسباب‌ الحیل‌ (دستگاههای‌ مکانیکی‌) است‌. علم‌ حیل‌ را می‌توان‌ علم‌ مکانیک‌ امروزی‌ دانست.‌ او در این کتاب مختصری از مکانیک های تئوری و کاربردی را توصیف کرده است. جورج سارتون می نویسد: این رساله در نوع خود استادانه ترین تحقیق است و ممکن است نقطه اوج دستاوردهای مسلمانان باشد(Introduction to the History of Science, 1927, vol. 2, p. 510).


کتاب الجزری به این دلیل که نویسنده آن یک مهندس لایق و صنعتگر ماهر است، بسیار کاربردی می باشد. در این کتاب دستگاههای مختلفی با جزییات دقیق که سهم ارزشمندی در تاریخ مهندسی دارند، توصیف شده است. در کتاب‌ جزری‌ واژه‌ها و اصطلاحات‌ فنی‌ بسیاری‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ وجود دارد که‌ نشان‌ دهنده تأثیر عمیق‌ ایرانیان‌ بر فنّاوری‌ جهان‌ اسلام‌ است‌. این کتاب از دیدگاه‌ هنری‌ نیز حائز اهمیت‌ و درخور توجه‌ است‌. نگاره‌ (مینیاتور)های‌ زیبای‌ آن‌ از علل‌ شهرت‌ آن‌ در غرب‌ بوده‌ است‌. البته‌ از این‌ دیدگاه‌ می‌توان‌ به‌ وسایل‌ دیگر تولید موسیقی‌ و صدا نیز اشاره‌ کرد که‌ جزری‌ در دستگاههای‌ دیگری‌ نظیر ساعتها و آفتابه‌ها به‌ کار برده‌ است‌.


جزری‌ برای‌ هر دستگاه‌ یک‌ تصویر اصلی‌ رسم‌ کرده‌ که‌ نشان‌دهنده سیمای‌ کلی‌ دستگاه‌ است‌، در نتیجه‌ کتاب‌ شامل‌ پنجاه‌ تصویر اصلی‌ است‌ که‌ با حروف‌ ابجد از یک‌ تا پنجاه‌ شماره‌ گذاری‌، و در متن‌ کتاب به‌ آنها ارجاع‌ داده‌ شده‌ است‌. برای‌ توضیح‌ جزئیات‌ دستگاهها نیز تصاویر دیگری‌ رسم‌ شده‌ است‌؛ در مجموع‌، تعداد تصاویر به‌ ۱۷۴ می‌رسد. البته‌ مهندسان‌ در آن‌ دوره‌، روش‌ ترسیم‌ سه‌ بعدی‌ تصاویر را نمی‌دانستند و رسم‌ فنی‌ به‌ شکل‌ امروزی‌ وجود نداشت‌، در نتیجه‌ تصاویر سه‌ بعدی‌ کتاب‌ ابتدایی‌ است‌ ولی‌ این‌ نقص‌، مانع‌ از درک‌ عملکرد دستگاهها نمی‌شود


الجزری پنجاه دستگاه مکانیکی در 6 مقوله جداگانه که شامل ساعت های آبی، دستگاه شستشوی دستی و ماشینهای بالابرنده آب (پمپ ها) و غیره را توصیف کرده است. هنگامی که موزه علم لندن مدل ساختاری اصلاح شده موفقی از ساعت آبی مشهور الجزری نشان داد، در فستیوال اسلامی جهانی که درانگلستان و در سال 1976 برگزار شد، از وی تقدیر به عمل آمد


دونالد هیل در سال 1974 کتاب الجزری را به انگلیسی ترجمه کرد. دایره المعارف الجزری شامل 6 مقوله در زمینه ماشینها و دستگاههای زیر است:
1- 10 نوع ساعتهای شمعی و آبی
2- طراحی 10 نوع مخزن مناسب برای توزیع نوشیدنی
3- 10 نوع کوزه و ظرف برای حجامت و وضو
4- 10 نوع فواره که شکل آنها متناوبا تغییر می کند
5- 5 نوع ماشین بالابرنده آب
6- 5 نوع ماشینهای متفرقه

ماشین های متعدد، مکانیزم ها و تکنیک هایی که برای اولین بار در این کتاب منتشر شده است، بعدها وارد دایره لغات مهندسی مکانیک اروپایی شد. از جمله این ابداعات، می توان به پمپهای فعال دوگانه با لوله های مکش، استفاده از میل لنگ در ماشین، کالیبراسیون دقیق اریفیسها، لمیناسیون الوارها برای کاهش تاب برداشتن آن، تعادل استاتیک چرخ ها، استفاده از مدلهای کاغذی برای طراحی، ریخته گری فلزات در قالبهای بسته و غیره، اشاره کرد. الجزری همچنین روشهایی برای ساخت و مونتاژ با جزییات دقیق برای حدود پنجاه ماشین ارائه داد، که صنعتگران آینده آنرا بازسازی کرده اند.
شکل زیر نمایی از یک مدل مجازی پمپهای رفت و برگشتی الجزری را نشان می دهد. جزییات این پمپ منحصر به فرد از دست نوشته های او و شکل های هیل به دست آمده اند. دو پمپ مکش در این حرکت همزمان که با چرخهای پدال و بخار آب حرکت می کنند، دیده می شوند.

طرح اصلی پمپ رفت و برگشتی برگرفته از دست نوشته های الجزری



طرحی از ساعت فیل موجود در دست نوشته های الجزری


یکی از ماشینهای اتوماتیک طراحی شده توسط الجزری موجود در دست نوشته هایش: یک وسیله موسیقی بصورت قایق


برندگان مسابقه نور

نام نام خانوادگی کشور استان/ شهر
Shahista Abdi تانزانیا دارالسلام
Shafiya Abdi تانزانیا دارالسلام
Muhammad Jawad پاکستان کراچی
Syed Muhammad Hasnain پاکستان کراچی
Touqeer Hassan پاکستان کراچی
فاطمة الوائلي عراق بغداد
شمس الحديثي عراق بغداد
مقدس حیدری آزادانی افغانستان هرات
دنیا سلطانی افغانستان هرات
مهناز رضایی افغانستان هرات
مریم شیخزاده افغانستان هرات
ساناز رضایی افغانستان هرات
مجتبی حمیدی افغانستان هرات
فرید احمد عزیزی افغانستان هرات
مجتبی حمیدی افغانستان هرات
محمد لاچینانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
علیرضا ملیانیان ایران اصفهان/ فریدون شهر
مریم قلانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
مهتاب ملیانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
فردین اصلانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
مهدی رفیعی ایران اصفهان/ فریدون شهر
ویدا حسامی ایران اصفهان/ فریدون شهر
الناز یسلیانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
میترا باتوانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
شیما میرمعنایی ایران اصفهان/ فریدون شهر
محمد خسروی ایران اصفهان/ فریدون شهر
مجید خسروی ایران اصفهان/ فریدون شهر
ثمین اصلانی ایران اصفهان/ فریدون شهر
فهیمه رفیعی ایران اصفهان/ فریدون شهر
حسین جعفرزاده ایران اصفهان/ اصفهان
حامد ملکی ایران اصفهان/ اصفهان
پگاه الوندی ایران اصفهان/ اصفهان
مائده عابدی ایران اصفهان/ اصفهان
روزبه حسن پور ایران البرز/ کرج
بهنام خلیلی ایران البرز/ کرج
امیر حسام معیری راد ایران البرز/ کرج
امیر عطا زینالزاده نیل ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
فائز محمدی زردخانه ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
محمد الهیاری فرد ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
امیرحسین بیرامی چاپانی ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
مجتبی سلمانی مقدم ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
متین شکوری ایران آذربایجان شرقی/ میانه
محمدرضا هدایتی ایران آذربایجان شرقی/ میانه
علی جباری ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
حسین زینال زاده ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
مائده ایوبی وایقان ایران آذربایجان شرقی/ شبستر
فائزه ایوبی وایقان ایران آذربایجان شرقی/ شبستر
فاطمه درسی وایقان ایران آذربایجان شرقی/ شبستر
امیر آخوندی ممقانی ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
محمد قربان سیاهی ممقانی ایران آذربایجان شرقی/ تبریز
محمد امیر امینی ایران آذربایجان غربی/ مهاباد
دانیال شارویرانی ایران آذربایجان غربی/ مهاباد
فاطمه خسروی ایران بوشهر/ بوشهر
فاطمه دشتی ایران بوشهر/ بوشهر
سید محمد یونس امام جمعه ایران تهران/ تهران
امین امیدوار ایران تهران/ تهران
محمد طاها صالحی ایران تهران/ تهران
حسین دارستانی ایران تهران/ تهران
محمد کاظمی خضری ایران تهران/ تهران
گیتا ثابتی ایران تهران/ تهران
نرگس حسینایی ایران تهران/ تهران
مائده اکبری مهربانی ایران تهران/ تهران
حنانه بیک زند ایران تهران/ تهران
مهرسا شریفی ایران تهران/ تهران
سارینا سلیمی ایران تهران/ تهران
انیا گل مرادی ایران تهران/ تهران
محمدشکیب ادیبی ایران تهران/ تهران
محمدحسین جعفری جی ایران تهران/ تهران
ایلیا خانجانی ایران تهران/ تهران
مائده باباتبار ملکشاه ایران تهران/ تهران
ندا ظهرابی ایران تهران/ تهران
محسن برزگری سلطان احمدی ایران تهران/ تهران
سید امیرحسین سیدعلی ایران تهران/ تهران
فاطمه اکبری ایران تهران/ تهران
مبینا عدالت منش ایران تهران/ تهران
مائده محمودی ایران تهران/ تهران
صبا جدیدی ایران تهران/ تهران
سما معصومی ایران تهران/ تهران
حسام الدین بخشایش ایران تهران/ تهران
جواد لک ایران تهران/ تهران
علیرضا نصرالله زاده ایران تهران/ تهران
هستی داوری ایران تهران/ تهران
زینب قاسمی ایران تهران/ تهران
ساراسادات کرمانی راوندی ایران تهران/ تهران
مهلا لطفی ایران تهران/ تهران
رادمان حیدری ایران تهران/ تهران
طه نصیری ایران تهران/ تهران
فاطمه رضاییان ایران تهران/ تهران
ساغر رمضانی ایران تهران/ تهران
کتایون منصوریان ایران تهران/ تهران
هستی رحیمی ایران تهران/ تهران
یاسمین رفیعی ایران تهران/ تهران
ملیکا نادری ایران تهران/ تهران
پریا پیروی ایران تهران/ تهران
سماء صفری ایران تهران/ تهران
مهسا اکبری ایران تهران/ تهران
فاطمه سادات حسینی جم ایران تهران/ تهران
حمیدرضا عطااللهی ایران تهران/ تهران
محمدمهدی گلشناس ایران تهران/ تهران
علیرضا تیمی ایران تهران/ ری
مهدی رستمی ایران تهران/ ری
محمد جوادی خواه ایران تهران/ تهران
احسان علیزاده ایران تهران/ تهران
فروزان جلالی ایران تهران/ تهران
پانیز محسن نیا ایران تهران/ تهران
گلشید هادی زاده ایران تهران/ تهران
مائده لعابی چیان ایران تهران/ تهران
بهنوش محمدطاهری ایران تهران/ تهران
سنا مندوزیی ایران تهران/ تهران
بهنود سلیمانی ایران تهران/ تهران
علی فرهادی ایران تهران/ تهران
میثم بابایی ایران تهران/ تهران
محمدحسین کاکاوند ایران تهران/ تهران
امیرمحمد خسروی درح ایران خراسان جنوبی/ سربیشه
محمدعلی عباسی فر ایران خراسان جنوبی/ سربیشه
صالح احمدزاده ایران خراسان رضوی/ برد سکن
میثم عابدی ایران خراسان رضوی/ برد سکن
امیرمحمد ترکمن زاده ایران خراسان رضوی/ تربت حیدریه
عرفان غلامی ایران خراسان رضوی/ تربت حیدریه
الهام خدادادادی ایران خراسان رضوی/ تربت جام
صفا شهاب احمدی ایران خراسان رضوی/ تربت جام
آیناز ابریشمی ایران خراسان رضوی/ تربت حیدریه
نادیا اسماعیل ایران خراسان رضوی/ تربت حیدریه
سمانه جامی سدهی ایران خراسان رضوی/ تربت جام
مهسا قربانی ایران خراسان رضوی/ تربت جام
مائده نجاری ایران خراسان رضوی/ تربت جام
محمدمهدی زمانیان ایران خراسان رضوی/ مشهد
رضا کوچکی ایران خراسان رضوی/ مشهد
بهار انفرادی کرنگان ایران خراسان رضوی/ مشهد
سیمین دخت مباشری ایران خراسان رضوی/ مشهد
نادیا مشایخی ایران خراسان رضوی/ مشهد
مهدی ثقفی بیناباج ایران خراسان رضوی/ مشهد
نوید رجبی ایران خراسان رضوی/ مشهد
کیارش وطن دوست ایران خراسان رضوی/ مشهد
مینو ره آموز ایران خراسان شمالی/ بجنورد
مینا ره آموز ایران خراسان شمالی/ بجنورد
نفیسه عابدینی ایران خراسان شمالی/ بجنورد
ایمان بادپروا ایران خوزستان/ رامهرمز
سامان برکت نامی ایران خوزستان/ رامهرمز
رضوان سروستانی ایران خوزستان/ رامهرمز
فاطمه وحدتی ایران خوزستان/ رامهرمز
آتوسا سروستان ایران خوزستان/ رامهرمز
صدف وحدتی ایران خوزستان/ رامهرمز
مهشید سیفی ایران خوزستان/ رامهرمز
پریسا قنواتی ایران خوزستان/ رامهرمز
محمدمهدی یوسفی خسروآبادی ایران خوزستان/ دزفول
علی اکبر یوسفی خسروآبادی ایران خوزستان/ دزفول
فاطمه رخشانی پور ایران خوزستان/ رامهرمز
فاطمه ایزددوست ایران زنجان/ ابهر
فاطمه خدابنده ایران زنجان/ ابهر
سیده عسل عظیمی ایران سمنان/ سمنان
سهلا علائی ایران سمنان/ سمنان
روهام امینی ایران سمنان/ سمنان
محمدفواد خوشبین ایران سمنان/ سمنان
محمد احمدیان ایران فارس/ فسا
میلاد سبحانی مقدم ایران فارس/ فسا
زهرا اتحاد پاک ایران فارس/ فسا
لیلا شیبانیان ایران فارس/ فسا
اپامه دشت پور ایران فارس/ آباده
نازنین فروغی ایران فارس/ آباده
علی حیدرپور بهمن بیگلو ایران فارس/ فسا
عرفان مختاری ایران فارس/ شیراز
زهرا حسین پور ایران فارس/ شیراز
فاطمه حسینی ایران فارس/ شیراز
محمد صداقت ایران فارس/ داراب
علیرضا فدایی ایران فارس/ داراب
محمد انصاری ایران فارس/ داراب
مهدی سیستانی ایران فارس/ داراب
مهدی احمدی ایران فارس/ داراب
ابوالفضل شیروانی ایران فارس/ داراب
مهدی نیک خواهی ایران فارس/ داراب
مریم سیاهی ایران فارس/ لارستان
فاطمه محمودی ایران فارس/ لارستان
شایان آهوپای ایران فارس/ داراب
امیرعباس عباس زاده نصروانی ایران فارس/ داراب
امیرعلی عباسی ایران فارس/ داراب
ریحانه اکبری ایران فارس/ داراب
نرگس انصاری ایران فارس/ داراب
فاطمه خواست ایران فارس/ داراب
کیمیا رضایی نسب ایران فارس/ داراب
جانعلی ابراهیمی ایران قم/ قم
علی احمدی ایران قم/ قم
علیرضا غلامی ایران قم/ قم
علی پایداری ایران قم/ قم
مبین پایداری ایران قم/ قم
مهدی باقری ایران قم/ قم
محمدحسن محمدی ایران قم/ قم
مانوشاک کارآگاهی ایران کردستان/ سنندج
دریا نظری پروری ایران کردستان/ سنندج
هانیه فرجی ایران کردستان/ سنندج
روژانو معاذی ایران کردستان/ سنندج
سروش صادقیان ایران کردستان/ سنندج
امانج محمدرضایی ایران کردستان/ سنندج
ژولان آقایی ایران کردستان/ سنندج
ماهور ندریان ایران کردستان/ سنندج
فاطمه اسدی ایران کرمان/ سیرجان
مبینا شول ایران کرمان/ سیرجان
سعیده نورمندی پور ایران کرمان/ سیرجان
علی سالاری ایران کرمان/ کرمان
علی اصغر مظفری علی آبادی ایران کرمان/ کرمان
دانیال اسماعیلی رنجبر ایران کرمان/ رفسنجان
پوریا اسماعیلی رنجبر ایران کرمان/ رفسنجان
مهدی ذوالفقاری ایران کهکیلویه و بویراحمد/ بویراحمد
سید محمدرضا سادات ایران کهکیلویه و بویراحمد/ بویراحمد
مبینا اسدی دوگاهه ایران گلستان/ گنبد کاووس
محیی محمدی ایران گلستان/ گنبد کاووس
عسل علیزاده ایران مازندران/ ساری
هستی فلاح ایران مازندران/ ساری
مهتاب قاسمیان ایران مازندران/ ساری
شهریار اکبری ایران مازندران/ ساری
کارن کامران وش ایران مازندران/ ساری
علی نظرزاده ایران مازندران/ ساری
حسین کمیجانی ایران مرکزی/ کمیجان
امیررضا میرزایی ایران مرکزی/ کمیجان
محمدنبی سلطان نژاد ایران مرکزی/ کمیجان
علیرضا میرزایی ایران مرکزی/ کمیجان
الهام دریائی دولابی ایران هرمزگان/ قشم
نسرین قادری دولابی ایران هرمزگان/ قشم
فاطمه رضایی ایران همدان/ بهار
مهدیس سلیمانی ایران همدان/ بهار
مبینا صبوری ایران همدان/ بهار
ابوالفضل افخمی اردکانی ایران یزد/ اردکان
صادق هاتفی ایران یزد/ اردکان
علیرضا سالاری خواه ایران یزد/ ابرکوه
امیرمهدی فلاح زاده ایران یزد/ ابرکوه


پژوهشسراهای برتر سومین دوره مسابقه دانش آموزی نور- گرامیداشت ابن رزاز جزری

ردیف نام پژوهشسرا کشور استان/ شهر
1 آفرینش ايران تهران/ تهران
2 ابن سينا ايران تهران/ تهران
3 جابربن حیان ايران خوزستان/ رامهرمز
4 فارابی ايران فارس/ داراب
5 رازی ايران اصفهان/ فریدون شهر
6 ولی عصر(عج) ايران خراسان رضوی/ تربت حیدریه
7 ابن شهر اشوب ساروی ايران مازنداران/ ساری
8 رازی ايران کردستان/ سنندج
9 شهید طاهر اسدی نیا ايران مرکزی/ کمیجان
10 رازی ايران فارس/ شیراز
11 خوارزمی ايران تهران/ تهران
درانتظار آغاز دوره جدید!